جایگاه زن در اسلام / بخش سوم

آژانس خبری صدای پامیر

جایگاه زن در اسلام / بخش سوم

به قلم خادم الزهرا(س)

برپایه‌ی آیات قرآن کریم و روایات اهل بیت (علیهم السلام)، در اسلام، زن همان جایگاهی را دارد که مرد دارد. اگر تفاوتی به ظاهر دیده می‌شود، ظاهری و مربوط به اندامی جسمی و فیزیکی آنهاست. معیار برتری به روح است که نه مذکر است و نه مونث. هم‌چنان فضیلت به تقوا و دانش است.

اگر زن تقوا و دانش داشت برتر از مرد بی‌تقوا و بی‌دانش است و اگر مرد با تقوای و با دانش بود، برتر از زن بی‌تقوا و بی‌دانش است. حتی در تفویض اختیارات و قبول و پذیرش مسئولیت های اجتماعی، زن می‌تواند با حفظ حجاب اسلامی، مسئولیت‌های لایق به شان و شرافت خود را پذیرا شود. از این رو در اسلام محدودیت و ممنوعیتی وجود ندارد.

برخلاف برخی انگاره‌های نادرست که اسلام را محدودکننده نقش اجتماعی و منزلت زن می‌دانند، آموزه‌های قرآنی و بیانات رسول اکرم(ص) و معصومین(ع) نشان می‌دهد که زن در جهان‌بینی اسلامی دارای جایگاهی والا، کرامت ذاتی، و حقوق متوازن با مسئولیت‌های خویش است. قرآن کریم زن را هم‌تراز مرد در گوهر انسانی، قابلیت قرب الهی و مسئولیت اجتماعی معرفی می‌کند.

قبلا نیز جایگاه و منزلت زن به صورت اجمالی از منظر آیات کلام وحی بیان شد اما اکنون به برخی از مبانی قرآنی منزلت زن اشاره می‌شود:

جایگاه و منزلت زن در آیات قرآن کریم

۱. برابری زن و مرد در آفرینش و کرامت انسانی

قرآن کریم می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقنَاكُم مِن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلنَاكُم شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكرَمَكُم عِندَ اللَّهِ أَتقَاكُم» (حجرات/۱۳)، این آیه بیانگر تساوی زن و مرد در اصل آفرینش است و معیار برتری را بر پایه تقوادانسته است، نه جنسیت.

۲. هم‌سنگی زن و مرد در مسئولیت دینی و پاداش اخروی

قرآن کریم در این مورد نیز فرموده است: «إِنَّ المُسلِمِینَ وَالمُسلِمَاتِ وَالمُؤمِنِینَ وَالمُؤمِنَاتِ… أَعَدَّ اللَّهُ لَهُم مَغفِرَةً وَأَجرًا عَظِیمًا» (احزاب/۳۵)، قرآن صریحاً زنان و مردان را در تمام مراتب ایمان و پاداش برابر معرفی می‌کند. هیچ گونه مزیت اضافی نه برای زن قائل شده است و نه برای مرد.

۳. نمونه‌های زن شایسته و الگو در تاریخ و وحی الهی

قرآن کریم فرموده است: «وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِینَ آمَنُوا امرَأَةَ فِرعَونَ…» (تحریم/۱۱)

کلام الهی، زنان شایسته‌ای چون آسیه همسر فرعون و حضرت مریم (س) را به‌عنوان الگوهای ایمانی معرفی می‌کند. هم برای مردان و هم برای زنان.

جایگاه و منزلت والای زن در روایات اهل‌بیت (ع)

۱. تکریم مقام مادری

پیامبر(ص) فرمودند: «الجَنَّةُ تَحتَ أقدامِ الأُمَّهَات» (بحارالأنوار، ج ۷۴، ص ۸۲). این روایت بدون شک نشان‌دهنده نقش بی‌بدیل زن در تربیت نسل و ارزش معنوی مادری است.

۲. زن به‌عنوان شریک زندگی و آرامش‌بخش همسر

امام صادق(ع): «ما أكرم النساء إلا كريم، وما أهانهن إلا لئيم» (کافی، ج ۵، ص ۵۱۲)، این روایت، احترام به زن را معیار بزرگواری می‌داند. نشانه بزرگواری یک مرد این است که زنان را اکرام کند و نشانه لئیم بودن و پست بودن مرد آن است که زن را اهانت و توهین و تحقیر نماید. نگاه بلند.

۳. نقش اجتماعی و علمی زنان

در گوشه و کنار عالم دیده می‌شود که زنان را محروم از کار و فعالیت‌های علمی و اجتماعی می‌کنند. اما غافل از آن که حضرت زهرا (س) و زینب کبری (س) نمونه‌های روشن حضور مؤثر زنان در عرصه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی هستند که در کلام اهل‌بیت (ع) به‌عنوان الگو معرفی شده‌اند.

بر این اساس زن هم می‌تواند و هم حق مشروع دارد که با متانت و وقارِ زینب گونه مسئولیت‌های دینی، اجتماعی و سیاسی خویش را به شایستگی انجام دهد و از نظر دینی به عنوان اصل اولی هیچ گونه ممنوعیتی وجود ندارد.

جمع‌بندی

از منظر قرآن کریم و عترت طاهره (ع)، زن دارای کرامت ذاتی، حقوق انسانی برابر با مرد، و وظایف متناسب با ساختار وجودی خویش است. اسلام نه تنها زن را از جایگاه انسانی فرو نمی‌کاهد، بلکه با تکیه بر روح عدالت، نقش او را در خانواده، جامعه و مسیر قرب الهی برجسته می‌داند.

در نتیجه، دیدگاه اسلامی نسبت به زن، بر مدار تکریم، عدالت، و الگوگیری از زنان برگزیده‌ای چون فاطمه زهر(س)، زینب کبرا(س)، مریم مقدس (س) و… استوار است.

از این روی اسلام هیچ گذاره ای برای زن ستیزی ندارد و اگر در جایی و السنه کسانی این مباحث مطرح می شود به نظر جنبه و ابعاد سیاسی و بر اساسی منافع شومِ شیطانی می‌باشد نه حرف برخواسته متن قرآن و دیانت اسلامی.

خادم الزهرا(س) | آژانس خبری صدای پامیر