به گزارش آژانس خبری صدای پامیر، دفتر هماهنگی کمکهای بشردوستانه سازمان ملل متحد اعلام کرده است که افغانستان همچنان با یکی از بالاترین نرخهای مرگومیر مادران در جهان روبهرو است و از هر ۱۰۰ هزار تولد زنده، حدود ۶۰۰ مادر در جریان بارداری، زایمان یا پیامدهای مرتبط با آن جان میبازند.
اوچا در گزارشی گفته است که با وجود تلاش قابلهها و کارمندان صحی زن برای نجات جان مادران و نوزادان، محدودیتهای موجود بر فعالیت و آموزش کارکنان صحی زن، دسترسی زنان به خدمات صحی ضروری را با چالشهای جدی مواجه کرده است. این نهاد تأکید کرده که محدود شدن دسترسی به خدمات صحی، یکی از عوامل مؤثر در تداوم مرگومیر مادران و نوزادان در افغانستان است.
همزمان، پژوهشی که در اواسط ماه ثور سال جاری خورشیدی درباره وضعیت خدمات سلامت مادران و نوزادان در افغانستان منتشر شده، نشان میدهد که قابلهها همچنان ستون اصلی نظام صحی کشور محسوب میشوند؛ اما کمبود نیروی متخصص زن، نابرابری میان مناطق شهری و روستایی و محدودیتهای آموزشی، آینده این بخش را با تهدیدهای جدی روبهرو ساخته است.
بر بنیاد این پژوهش که از سوی میثم نجفیزاده انجام شده، تا سال ۲۰۲۳ میلادی حدود ۸ هزار و ۹۴ قابله در افغانستان فعالیت داشتهاند که از این میان، نزدیک به ۶ هزار و ۷۴۶ تن در بخش خدمات صحی عامه مشغول کار بودهاند.
این پژوهش نشان میدهد که تراکم نیروی صحی شامل پزشکان و قابلهها در افغانستان حدود ۱۰.۳ نفر در هر ۱۰ هزار جمعیت است؛ رقمی که بهمراتب پایینتر از معیار پیشنهادی سازمان جهانی بهداشت یعنی ۴۴.۵ نفر در هر ۱۰ هزار جمعیت است.
بر اساس دادههای سازمان ملل که در این پژوهش به آن اشاره شده، میزان مرگومیر مادران در افغانستان از ۱۳۷۲ مورد در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده در سال ۲۰۰۰ به حدود ۵۲۱ مورد در سالهای اخیر کاهش یافته است. با وجود این کاهش قابل توجه، افغانستان همچنان در رده کشورهای دارای خطر بالای مرگومیر مادران قرار دارد.
پژوهش یادشده همچنین نشان میدهد که پوشش خدمات صحی برای مادران در سراسر کشور یکسان نیست. بر اساس یافتههای آن، ۷۶.۴ درصد زنان دستکم یک بار پیش از زایمان خدمات مراقبتی دریافت کردهاند، اما تنها ۳۳.۴ درصد آنان چهار بار یا بیشتر تحت مراقبتهای پیش از ولادت قرار گرفتهاند.
همچنین ۶۷.۵ درصد زایمانها با حضور کارکنان صحی ماهر انجام شده و ۶۶.۳ درصد ولادتها در مراکز صحی صورت گرفته است. در بخش مراقبتهای پس از ولادت، تنها ۳۶.۳ درصد مادران و ۳۴.۳ درصد نوزادان تا دو روز پس از تولد معاینه شدهاند؛ بخشی که از آن بهعنوان یکی از ضعیفترین حلقههای نظام صحی افغانستان یاد میشود.
یافتههای این پژوهش از شکاف قابل توجه میان مناطق شهری و روستایی نیز پرده برمیدارد. حضور کارکنان صحی ماهر هنگام زایمان در مناطق شهری ۸۸.۸ درصد و در مناطق روستایی ۶۱.۱ درصد ثبت شده است. همچنین میزان ولادت در مراکز صحی در شهرها ۸۸.۶ درصد و در روستاها ۵۹.۶ درصد گزارش شده است.
بر اساس این پژوهش، معاینه مادران در دو روز نخست پس از زایمان در مناطق شهری ۵۳.۴ درصد و در مناطق روستایی تنها ۳۱.۴ درصد بوده است؛ موضوعی که نشاندهنده نابرابری گسترده در دسترسی به خدمات صحی میان شهر و روستا است.
