دلایل پیروزی جمهوری اسلامی در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران
دکتر قربانعلی صفری
در شرایط کنونی، نخستین پرسشی که ممکن است مطرح شود این است که در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، کدام طرف پیروز میشود؟ به نظر میرسد چهار دلیل ذیل، امکان پیروزی جمهوری اسلامی ایران در برابر آمریکا و اسرائیل را فراهم میسازد:
دلیل اول: منطق توجیهکننده جنگ
شروعکننده جنگ با چه منطقی جنگ را آغاز کرده است؟ آیا این منطق، طبق قوانین بینالمللی است و میتواند مورد قبول جامعه بینالملل و شهروندان کشورِ آغازکننده جنگ قرار گیرد یا خیر؟
به نظر میرسد کشوری که بتواند جنگ خود را قانونی جلوه دهد، پاسخ موجه به جامعه بینالمللی ارائه کند و حمایت شهروندان خود را در جنگ داشته باشد، پیروز جنگ است. در مقابل، کشوری که نتواند توجیه قانونی، همراهی جامعه جهانی و حمایت شهروندان خود را بهدست آورد، در میدان جنگ شکست میخورد.
پیروزی در این جنگ، به معنای اعتباربخشی به جایگاه بینالمللی است و شکست نیز الزاماً به معنای نابودی نیست.
منطق آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ، منطق سلطه است، نه قانون. آمریکا در ادامه سیاستهای سلطهگرایانه خود در خاورمیانه، میخواهد کشوری به نام جمهوری اسلامی ایران با این اقتدار وجود نداشته باشد؛ از همینرو دست به حمله نظامی علیه ایران زده است. این حمله نهتنها صبغه قانونی ندارد، بلکه نقض آشکار منشور سازمان ملل متحد است.
جامعه بینالملل، حمله آمریکا و اسرائیل به ایران را خارج از چارچوب قوانین بینالمللی میداند و شهروندان غربی نیز مخالفت خود را با این حمله ابراز کردهاند. از سوی دیگر، بسیاری از شهروندان آمریکا، آغاز جنگ توسط این کشور را مخالف منافع ملی خود میدانند.
علاوه بر مردم آمریکا، نخستوزیر اسپانیا، وزارت خارجه چین، شورای امنیت ملی و وزارت خارجه روسیه، دبیرکل سازمان ملل، دبیرکل سازمان شانگهای و جمعی از سناتورهای جمهوریخواه و دموکرات آمریکا نیز با ادامه تجاوزگریهای آمریکا علیه ایران مخالفت کردهاند.
در مقابل، منطق ایران در این جنگ، دفاع مشروع است. طبق ماده ۵۱ منشور ملل متحد، جمهوری اسلامی ایران حق دارد حملات آمریکا و اسرائیل را تلافی کند. جامعه بینالملل نیز بر اساس اصل دفاع مشروع، اقدامات ایران را حق مشروع این کشور میداند.
مردم ایران، برخلاف شهروندان آمریکا و اسرائیل، در کنار دولت خود هستند. آنان اقدامات ایران علیه آمریکا و اسرائیل را دفاع از استقلال و موجودیت کشور خود میدانند.
یک استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو گفته است: «وقتی بمبها به زمین ایران میخورند، حس ناسیونالیستی و ملیگرایی را در جامعه تقویت میکند.»
حتی بسیاری از مخالفان داخلی جمهوری اسلامی ایران نیز در چنین شرایطی از اقدامات کشور خود علیه آمریکا و اسرائیل حمایت میکنند.
تا اینجا روشن میشود که حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، مخالف قوانین بینالمللی است، همراهی جامعه جهانی را ندارد و شهروندان این کشورها نیز با این جنگ مخالفاند. در مقابل، اقدامات تلافیجویانه ایران طبق ماده ۵۱ منشور ملل متحد قانونی است و از حمایت داخلی و تا حدی بینالمللی برخوردار است. بنابراین، احتمال پیروزی ایران در این جنگ بیشتر به نظر میرسد.
دلیل دوم: امکانات جنگی و عوامل فشار
امکانات و تجهیزات نظامی آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس تا چه حد است؟ آیا برای یک جنگ طولانی کافی است؟ در مقابل، ایران از چه امکانات نظامی برخوردار است؟ آیا در صورت طولانی شدن جنگ، میتواند مقاومت کند؟
یک تحلیلگر آمریکایی گفته است: «تنها در عرض چهار روز، آمریکا بسیاری از پایگاههای نظامی خود در خاورمیانه را که ۷۰ سال برای ساخت و تجهیز آنها زمان و میلیاردها دلار هزینه صرف شده بود، از دست داد.»
همچنین خبرگزاری رویترز گزارش داده است: «مدیران ارشد صنایع جنگی روز جمعه در کاخ سفید گرد هم میآیند تا درباره افزایش تولید تسلیحات در پی جنگ با ایران گفتوگو کنند.»
به نظر میرسد آمریکا برای یک جنگ طولانی آماده نیست و تجهیزات نظامی آن در منطقه رو به کاهش است. حملات پیدرپی ایران به پایگاههای نظامی آمریکا نیز منجر به غیرعملیاتی شدن برخی از این پایگاهها شده است.
در مقابل، جمهوری اسلامی ایران از ظرفیت نظامی کافی و توانمندی موشکی برای ادامه جنگ برخوردار است. یک مقام ارشد نظامی ایران اعلام کرده است که این کشور میتواند تا ۹ ماه به سمت اسرائیل و پایگاههای آمریکا موشک پرتاب کند.
علاوه بر این، تنگه هرمز بهعنوان یک ابزار اقتصادی، میتواند وضعیت جنگ را به نفع ایران و به ضرر آمریکا و اسرائیل تغییر دهد. بسته شدن این گذرگاه حیاتی، تأثیر قابل توجهی بر اقتصاد جهانی خواهد داشت و فشار جدی بر آمریکا وارد میکند.
بنابراین، میتوان گفت آمریکا و اسرائیل در صورت طولانی شدن جنگ، از نظر امکانات و عوامل فشار در جایگاه پایینتری قرار میگیرند و در مقابل، احتمال برتری ایران بیشتر است.
دلیل سوم: جغرافیای جنگ
کدام کشور از حیث جغرافیایی فرصت بیشتری برای پیروزی دارد؟
آمریکا در جنگ با ایران بهشدت وابسته به کشورهای حاشیه خلیج فارس است و هرگونه بحران امنیتی و اقتصادی در این کشورها، میتواند آسیبپذیری آمریکا را افزایش دهد.
چالشهای امنیتی و اقتصادی که ایران در کشورهای امارات متحده عربی، قطر، بحرین، کویت و عربستان ایجاد کرده، نشاندهنده محدودیتهای آمریکا در مدیریت جنگ است. هدف قرار دادن پایگاههای آمریکا در این کشورها، وضعیت را پیچیدهتر کرده و موجب نگرانی جدی واشنگتن شده است.
از سوی دیگر، محدودیت جغرافیایی برای اسرائیل یک تهدید بالقوه و بالفعل محسوب میشود. در مقابل، ایران با داشتن جغرافیای وسیع که در شرایط جنگی یک مزیت است، در این تقابل وابستگی مستقیمی به سایر کشورها ندارد.
با توجه به این ظرفیتها، میتوان احتمال دستبالا داشتن ایران در جنگ را بیشتر دانست.
دلیل چهارم: روحیه جنگی
آمریکا با شهادت رهبر جمهوری اسلامی ایران، یکی از مهمترین خطاهای راهبردی خود را مرتکب شد. دونالد ترامپ گمان میکرد با این اقدام میتواند زمینه تغییر نظام در ایران را فراهم کند، اما این رویکرد نتیجه معکوس داشت.
این اقدام نهتنها موجب تضعیف جمهوری اسلامی نشد، بلکه از یکسو واکنشهای منفی در افکار عمومی جهانی علیه آمریکا را افزایش داد و از سوی دیگر، موجب تضعیف روحیه نیروهای آمریکایی شد.
در مقابل، برای ایران، این رویداد بهعنوان یک عامل تقویتکننده روحیه مقاومت تلقی میشود. افزایش انگیزه نیروهای دفاعی و همراهی مردم با نظام، نشاندهنده تقویت انسجام داخلی در شرایط جنگی است.
این عوامل میتواند در صورت فرسایشی شدن جنگ، به برتری ایران کمک کند.
دکتر قربانعلی صفری | آژانس خبری صدای پامیر
