به گزارش آژانس خبری صدای پامیر، دکتر سید روح‌الله حسینی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کابل، روز چهارشنبه ۶ حوت، در نشست تخصصی «دیپلماسی فرهنگی ایران و افغانستان» که با حضور جمعی از فعالان فرهنگی دو کشور در شهر مشهد برگزار شد، با اشاره به توجه کمتر به حوزه فرهنگ در چهار دهه گذشته روابط ایران و افغانستان، اظهار کرد که ظرفیت‌های فرهنگی مشترک می‌تواند پایه‌ای مهم برای توسعه همکاری‌ها باشد.
نظم نوین منطقه‌ای در حال شکل‌گیری
رایزن فرهنگی ایران با تأکید بر نقش فرهنگ در روابط دو کشور گفت که نظم نوین منطقه‌ای در غرب آسیا در حال شکل‌گیری است و پیوندهای فرهنگی میان ایران و افغانستان می‌تواند به ثبات این نظم و تقویت تعاملات دینی، زبانی و تمدنی کمک کند. وی افزود که در سال‌های آینده منطقه شاهد تغییرات گسترده خواهد بود و استفاده از اشتراکات فرهنگی برای جلوگیری از اختلاف دیدگاهها ضروری است.
او همچنین تصریح کرد که روابط دو کشور بیشتر بر پایه جغرافیا و همسایگی بوده و فرهنگ سهم کمتری در تعاملات داشته است، در حالی که ماهیت انقلاب اسلامی ایران فرهنگی است و با وجود روابط صمیمی میان دو ملت، برنامه‌های فرهنگی مشترک محدود بوده‌اند.
لزوم بازتعریف تعاملات مرزی
دکتر حسینی با اشاره به ۹۶۴ کیلومتر مرز مشترک دو کشور که میان سه استان ایران تقسیم شده، تأکید کرد که تعاملات مرزی باید بر اساس پیوندهای دینی و زبانی بازتعریف شود. وی هشدار داد برخی مسئولان همچنان با نگاه گذشته به افغانستان می‌نگرند، در حالی که ساختار حاکمیتی و فرهنگی این کشور تغییر کرده و باید آن را فرصت دانست.
او حذف گفتمان «مالکیت» بر میراث مشترک و تقویت نقش زبان فارسی را کلید توسعه روابط دانست و افزود با گذشت پنج سال از استقرار حاکمیت فعلی در افغانستان، اعتمادسازی فرهنگی کامل ایجاد نشده است.
رشد تبادلات تجاری و ضرورت پیوست فرهنگی
رایزن فرهنگی ایران با اشاره به افزایش تبادلات تجاری دو کشور گفت حجم مبادلات در سال‌های اخیر به ۳.۵ میلیارد دلار رسیده است و فعالیت‌های اقتصادی باید دارای پیوست فرهنگی باشند، زیرا توسعه اقتصادی بدون زیرساخت فرهنگی پایدار نخواهد بود.
وی با اشاره به اشتراکات تمدنی، از شخصیت‌هایی چون ابوریحان بیرونی، ابن‌سینا، سنایی غزنوی و خواجه عبدالله انصاری به عنوان سرمایه‌های مشترک فرهنگی یاد کرد.
رقابت‌های ژئوپلیتیکی و جنگ رسانه‌ای
دکتر حسینی با اشاره به رقابت‌های ژئوپلیتیکی اظهار کرد قدرت‌های فرامنطقه‌ای تمایل ندارند روابط ایران و افغانستان گسترش یابد و این موضوع بر رسانه‌های دو کشور نیز اثر گذاشته است. وی به راه‌اندازی رسانه‌هایی مانند ایران اینترنشنال و افغانستان اینترنشنال اشاره کرد و گفت این رسانه‌ها تصویرسازی منفی انجام می‌دهند.
او تأکید کرد که بزرگ‌ترین ضعف روابط دو کشور در سال‌های گذشته، تمرکز ناکافی بر بخش فرهنگی بوده و دیپلماسی فرهنگی باید به عنوان ابزار قدرت نرم در نظم نوین منطقه‌ای پذیرفته شود.
ظرفیت گردشگری و تشکیل امت فرهنگی
رایزن فرهنگی ایران با اشاره به نگاه مثبت حکومت فعلی افغانستان به گردشگری گفت این حوزه می‌تواند ارزآوری قابل توجهی داشته باشد و ایران می‌تواند نقش مؤثری ایفا کند، اما هنوز در اولویت قرار نگرفته است. وی افزود در صورت شکل‌گیری امت فرهنگی، ایران و افغانستان می‌توانند هسته اولیه آن باشند.
شکاف نسلی و نقش مهاجرین
دکتر حسینی با اشاره به میزبانی حدود شش میلیون مهاجر افغانستانی در ایران گفت مهاجرین نتوانسته‌اند نقش مناسبی در دیپلماسی فرهنگی ایفا کنند و این موضوع به فرصت‌سوزی منجر شده است. وی ریشه این چالش را در پیامدهای بیست سال حضور ایالات متحده آمریکا در افغانستان دانست که به گفته او موجب شکاف نسلی عمیق شده است.
او در پایان تأکید کرد فعال‌سازی دیپلماسی مردمی، توجه به نخبگان، جامعه مهاجرین و شبکه‌های اجتماعی برای عبور از چالش‌ها ضروری است و هر فعالیتی در فضای مجازی بدون پیوست فرهنگی محکوم به شکست خواهد بود.
