به گزارش آژانس خبری صدای پامیر، مارک اربن، خبرنگار و تاریخ‌نگار شناخته‌شده بریتانیایی، در مصاحبه‌ای با پادکست «افغانستان با روح یعقوبی» گفته است که نخستین دیدارش با اشرف غنی برایش آشکار ساخت که رئیس‌جمهور پیشین افغانستان توانایی و درک لازم برای رهبری کشور را ندارد.
به گفته اربن، او انتظار داشت غنی چهره‌ای با ظرفیت رهبری یک کشور جنگ‌زده باشد؛ اما در همان دیدار اول دریافت که غنی «رهبر ترسو، کم‌توان و فاقد درک عمیق از شرایط افغانستان» است. وی تأکید کرده که غنی حتی شناخت کافی از پیچیدگی‌های سیاسی، اجتماعی و امنیتی کشور نداشت و اساساً گزینه‌ای مناسب برای رهبری افغانستان نبود.
این تاریخ‌نگار بریتانیایی با اشاره به فرار اشرف غنی در ۱۵ آگست ۲۰۲۱ افزود که این رویداد یکی از لحظه‌های تعیین‌کننده سقوط جمهوری بود؛ زمانی که «کشور به رهبری نیاز داشت، اما رئیس‌جمهور از بیم جان خود گریخت و مردم را در حساس‌ترین وضعیت تنها گذاشت.»
به باور اربن، ترک ناگهانی قدرت توسط غنی نه‌تنها باعث فروپاشی سریع ساختارهای حکومتی شد، بلکه اعتماد عمومی را به‌طور کامل از بین برد و راه را برای تسلط فوری طالبان هموار ساخت.
او همچنین عملکرد غنی را نمونه‌ای از «فقدان رهبری در بحران» توصیف کرده و گفته است که تصمیم‌های نادرست او در سال‌های پایانی حکومت – از جمله انزوای سیاسی، برخورد تند با منتقدان و فاصله گرفتن از متحدان – زمینه‌ساز این فروپاشی تاریخی شد.
اظهارات مارک اربن بازتاب‌دهنده نگاه بخش بزرگی از ناظران بین‌المللی است که سقوط جمهوری را نتیجۀ ضعف مدیریتی، انزوای سیاسی و تصمیم‌های نادرست رهبری وقت می‌دانند. این ارزیابی بار دیگر نشان می‌دهد که ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تنها یک روز سیاسی نبود، بلکه لحظه‌ای بود که ساختارهای دولتی افغانستان در برابر بحران رهبری فرو ریخت.
