به گزارش آژانس خبری صدای پامیر، این پژوهش‌گر هشدار داده که استخراج بی‌رویه و غیرمعیاری طلا در مناطق مرزی، به‌ویژه در ولایت‌های بدخشان و تخار، پیامدهای سنگینی برای افغانستان به همراه دارد. به گفته او، تغییر احتمالی مسیر دریای پنج نه‌تنها یک بحران زیست‌محیطی محسوب می‌شود، بلکه می‌تواند تبعات اقتصادی و حتی سیاسی و مرزی میان دو کشور ایجاد کند.
دریای پنج که یکی از شاخه‌های اصلی رودخانه آمو دریا به شمار می‌رود، در گذشته به‌عنوان مرز طبیعی میان افغانستان و تاجیکستان شناخته می‌شد. اما در سال‌های اخیر، افزایش فعالیت‌های معدنی، که عمدتاً توسط شرکت‌های چینی انجام می‌شود، باعث بی‌ثباتی بستر رودخانه و تخریب گسترده محیط طبیعی شده است.
به گفته منابع محلی، استخراج طلا در ولسوالی‌های شهر بزرگ، یاوان، کوهستان، راغستان، خواهان و ارغنجخواه بدخشان و نیز برخی مناطق تخار به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است. کارشناسان محیط زیست هشدار می‌دهند که ادامه این روند می‌تواند منجر به فرسایش خاک، آلودگی منابع آب، از بین رفتن زمین‌های کشاورزی و افزایش خطر سیلاب‌ها شود.
همچنین نگرانی‌هایی درباره پیامدهای ژئوپلیتیکی این تغییر مسیر مطرح شده است، زیرا جابه‌جایی رودخانه‌های مرزی در بسیاری موارد می‌تواند اختلافات ارضی میان کشورها را تشدید کند. متخصصان بر ضرورت مدیریت مشترک منابع آبی و نظارت دقیق بر فعالیت‌های معدنی تأکید دارند.
این موضوع نشان می‌دهد که استخراج معادن بدون نظارت علمی می‌تواند به بحران‌های چندبعدی تبدیل شود؛ از تخریب محیط زیست و خسارت اقتصادی گرفته تا احتمال بروز تنش‌های مرزی. در صورت تأیید تغییر مسیر رودخانه، افغانستان ممکن است با چالش‌های حقوقی و سیاسی جدیدی نیز روبه‌رو شود.
