به گزارش خبرنگار آژانس خبری صدای پامیر در ولایت تخار، منابع معتبر گفته‌اند که قاری ذبیح‌الله انصاری، رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در تخار، به همراه بشیر نورزی، از چهره‌های بانفوذ این گروه که پیش‌تر در قاچاق مواد مخدر و تاراج معادن فعالیت داشته، هدایت این عملیات را برعهده دارند.
منابع افزوده‌اند که در این پروژه، مهندسان چینی نیز مشارکت دارند و برخی از افراد وابسته به این شرکت‌ها با حمایت چهره‌های بانفوذ محلی در محل حضور یافته‌اند.
بر اساس گزارش‌ها، نگرانی‌ها درباره حفاری‌های غیرمجاز به اداره محلی طالبان نیز منتقل شده است، اما مقام‌های این گروه اعلام کرده‌اند که رسیدگی به موضوع بر عهده وزارت معادن و وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان است و اداره محلی مسئولیت مستقیمی در این زمینه ندارد.
شهر باستانی آی‌خانم در ولسوالی دشت‌قلعه ولایت تخار واقع شده و قدمتی بیش از ۲۳۰۰ سال دارد. این شهر که در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو ثبت شده، نمونه‌ای منحصر به‌فرد از ترکیب معماری یونانی و هندی به شمار می‌رود و از مهم‌ترین محوطه‌های تاریخی افغانستان محسوب می‌شود.
کارشناسان و فعالان میراث فرهنگی هشدار داده‌اند که حفاری‌های غیرقانونی و استخراج معادن، تهدیدی جدی برای حفظ ساختارهای باستانی، ارزش فرهنگی و امکان ثبت نهایی آی‌خانم در فهرست میراث جهانی به‌شمار می‌رود.
افزایش نگرانی‌ها درباره فعالیت‌های معدنی غیرقانونی در آی‌خانم در حالی صورت می‌گیرد که پیش‌تر نیز مناطق دیگری در تخار و شمال افغانستان هدف استخراج غیرمجاز طلا و سایر منابع طبیعی قرار گرفته‌اند.
حفاری‌های غیرقانونی در آی‌خانم، نه‌تنها تهدیدی برای میراث فرهنگی افغانستان است، بلکه نشانه‌ای از گسترش نفوذ اقتصادی چین در مناطق تحت کنترل طالبان نیز محسوب می‌شود. نبود نظارت رسمی و بهره‌برداری غیرشفاف از منابع معدنی، می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری بر تاریخ، فرهنگ و محیط‌زیست این منطقه داشته باشد.
