جنگ پاکستان و طالبان: آیا اسلامآباد میتواند طالبان را مطیع خود کند؟
شهابالدین فاضل
پاکستان همواره بهعنوان یک بازیگر کلیدی در تحولات سیاسی افغانستان شناخته شده است. با وجود حملات گسترده، به نظر میرسد پاکستان تمایلی به حذف طالبان ندارد. پاکستان به دنبال این است که طالبان را تحت کنترل خود نگه داشته و از آنها بهعنوان ابزاری برای تحقق منافع ژئوپلیتیک خود بهره ببرد. هدف پاکستان این است که اطمینان حاصل کند طالبان، بهجای تهدید امنیتی، به یک شریک استراتژیک تبدیل شود. دعوت پاکستان از مخالفان طالبان نیز برای فشار آوردن بر حکومت طالبان است.
پاکستان نگران فرایندهای امنیتی در مرزهای خود است. مشکل طالبان و گروه «تیتیپی» یک مشکل ریشهای و جدی است. حتی پاکستان با خود طالبان نیز مشکلاتی دارد. طالبان پاکستانی از سوی طالبان افغانستان حمایت میشوند. از اینرو، طالبان میخواهند از این طریق پاکستان را تحت فشار بگذارند. بنابراین، اسلامآباد به دنبال به دست آوردن قدرت و نفوذ بر طالبان است تا از طریق مذاکره، فشار و جنگ بر رفتار آنها تأثیر بگذارد.
در سطح بینالمللی، پاکستان در تلاش است تا تصویر مثبتی از خود بهعنوان یک کشور مسئول و ثباتبخش در افغانستان ارائه دهد. اما در عین حال، از یکسو با مشکلاتی مانند امنیت مرزی با طالبان روبهرو است و از سوی دیگر همچنان به دنبال حفظ نفوذ خود در این کشور است.
لذا موقعیت پاکستان در قبال طالبان و تلاشها برای مطیع کردن آنها بهشدت وابسته به محیط امنیتی و سیاسی منطقه و همچنین تحولات جهانی است.
اما سناریو و موضوع دیگری که حائز اهمیت است، این است که مقامات پاکستان اخیراً سفرهایی به ایالات متحده انجام داده و با مقامات امریکایی ملاقاتهایی داشتهاند. این رفتوآمدها میتواند نشاندهنده این باشد که ایالات متحده به دنبال واگذاری پروژهای در منطقه به اسلامآباد است. در این راستا، ممکن است درگیری میان پاکستان و طالبان بهعنوان یکی از ارکان این پروژه تعریف شده باشد. این تحولات میتواند نمایانگر تغییرات مهم در سیاستهای منطقهای و استراتژیهای امنیتی دو کشور باشد.
پاکستان در گذشته نیز بهعنوان یک متحد استراتژیک ایالات متحده در افغانستان شناخته میشد. از آنجا که ایالات متحده با چالشهای متعددی در افغانستان و منطقه روبهرو است، ممکن است به این نتیجه رسیده باشد که برای تأمین منافع خود در این منطقه، نیاز به همکاری نزدیکتر با پاکستان دارد.
ممکن است امریکا نوعی دکترین یا پروژه برای مدیریت طالبان و کنترل رفتار این گروه داشته باشد و در این راستا، استفاده از نفوذ پاکستان بهعنوان یک ابزار کلیدی مطرح باشد.
بنابراین، هرچند پاکستان توانایی رامسازی طالبان را دارد، اما مهار و مطیع کردن طالبان کار آسانی نیست. طالبان تحت فشار پاکستان بهراحتی تسلیم نمیشوند. اگرچه پاکستان میتواند نفوذ خود را افزایش دهد، اما تسلط کامل بر طالبان و وادار کردن آنها به اطاعت، به دلیل ماهیت پیچیده و مقاومت این گروه دشوار است. به همین دلیل، دستیابی به مدیریت مؤثر و کامل بر طالبان امری چالشبرانگیز خواهد بود.
شهابالدین فاضل | تحلیلگر سیاسی آژانس خبری صدای پامیر
