به گزارش آژانس خبری صدای پامیر، بخش زنان سازمان ملل متحد در گزارش جدیدی اعلام کرده است که از هر پنج زن مهاجر بازگشته به افغانستان، کمتر از یک زن دارای درآمد است؛ آماری که نشان میدهد تنها ۱۷ درصد این زنان در وضعیت اشتغال قرار دارند.
در این گزارش آمده است که چنین شرایطی میتواند بدهی و ناامنی غذایی را در میان خانوادههای بازگشته، بهویژه خانوادههایی که توسط زنان سرپرستی میشوند، بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
بر اساس یافتههای این گزارش، با وجود اینکه بسیاری از زنان در کشورهای میزبان مانند ایران و پاکستان دارای شغل بوده و مهارتهای حرفهای، فنی و حتی دیجیتال کسب کردهاند، پس از بازگشت به افغانستان با فروپاشی گسترده فرصتهای شغلی مواجه میشوند. نزدیک به ۴۰ درصد این زنان گفتهاند که مهارت دارند اما امکان استفاده از آن را ندارند.
این گزارش همچنین نشان میدهد که بیش از سهچهارم زنانی که در ایران کار میکردند و نزدیک به دوسوم زنانی که در پاکستان مشغول به کار بودند، پس از بازگشت به افغانستان بیکار هستند.
به گفته بخش زنان سازمان ملل، این بررسی بر اساس دادههای جمعآوریشده از ۷۰۰ زن بازگشته و ذینفعان محلی انجام شده و شامل روشهایی مانند نظرسنجی تلفنی، مصاحبههای عمیق، بحثهای گروهی متمرکز و کارگاههای آموزشی در ولایتهای هرات، ننگرهار و کابل بوده است.
در گزارش «پس از بازگشت: بازسازی معیشت زنان افغان» تأکید شده که موانع اصلی اشتغال زنان شامل محدودیتهای کاری و تحرکی، دسترسی محدود به سرمایه و ابزار، و ضعف بازارهای کاری است. بر اساس این یافتهها، بیش از سهچهارم زنان بازگشته هیچگونه سرمایه یا ابزار لازم برای کسب درآمد ندارند.
این وضعیت در حالی مطرح میشود که از سال ۲۰۲۳ میلادی تاکنون، بیش از ۵.۵ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند؛ روندی که فشار بیسابقهای بر اقتصادهای محلی شکننده وارد کرده است.
همچنین گزارش نشان میدهد که زنان و دختران سهم قابل توجهی از بازگشتکنندگان را تشکیل میدهند؛ بهگونهای که در سال ۲۰۲۵، بیش از یکچهارم بازگشتکنندگان از ایران و نزدیک به نیمی از بازگشتکنندگان از پاکستان را زنان تشکیل دادهاند. با توجه به تحولات منطقهای، احتمال افزایش بیشتر بازگشت زنان از ایران در هفتههای آینده نیز مطرح شده است.
در همین حال، سوزان فرگوسن، نماینده ویژه بخش زنان سازمان ملل متحد در افغانستان، تأکید کرده است که حمایت از مشارکت اقتصادی زنان نه تنها برای بهبود وضعیت فردی آنان، بلکه برای رشد اقتصادی کلی کشور حیاتی است.
او گفته است: «زنان افغان بازگشته در شرایط بسیار دشواری وارد کشور میشوند و نیازمند دسترسی به معیشت، خدمات و فرصتهایی هستند تا بتوانند زندگی خود را با عزت بازسازی کنند.»
بخش زنان سازمان ملل متحد در این گزارش خواستار افزایش سرمایهگذاری در ابزارها و داراییهای معیشتی برای زنان بازگشته شده است؛ از جمله فراهمسازی کیتهای آموزشی برای یادگیری مهارتهای جدید و تجهیزات پیشرفتهتر برای زنان دارای تجربه کاری.
این نهاد همچنین بر حمایت هدفمند از بخشهایی که در شرایط فعلی قابلیت دوام دارند، مانند مالداری در مقیاس کوچک، فرآوری مواد غذایی و خیاطی، تأکید کرده است. علاوه بر آن، گسترش برنامههای ظرفیتسازی، ارائه راهنماییهای فنی برای فعالیتهای اقتصادی امن و افزایش کمکهای بلاعوض، از دیگر پیشنهادهای مطرحشده برای بهبود وضعیت زنان بازگشته عنوان شده است.
