به گزارش آژانس خبری صدای پامیر، بر اساس گزارش تازه کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان که امروز، پنج‌شنبه ۲۱ جوزا، منتشر شد، در سال ۲۰۲۵ حدود ۵.۴ میلیون نفر در سراسر جهان خانه‌های خود را ترک کردند و شمار مجموع پناهندگان و افرادی که در شرایط مشابه پناهندگی زندگی می‌کنند، به ۴۱.۶ میلیون نفر رسید. این آمار شامل حدود ۶ میلیون پناهجوی فلسطینی نیز می‌شود.
در مقابل، حدود ۱۴.۷ میلیون پناهنده و بی‌جاشده داخلی در سال ۲۰۲۵ به محل زندگی خود بازگشته‌اند؛ رقمی که نسبت به سال گذشته ۵۰ درصد افزایش یافته و دومین میزان بلند بازگشت از سال ۱۹۶۵ تاکنون به شمار می‌رود.
بیشترین موارد بازگشت به کشورهای جمهوری دموکراتیک کانگو، سودان، سوریه، افغانستان، اوکراین و میانمار ثبت شده است.
با این حال، کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان هشدار داده است که بسیاری از بازگشت‌کنندگان به مناطقی برگشته‌اند که همچنان با ناامنی، تخریب گسترده زیرساخت‌ها و کمبود خدمات اساسی روبه‌رو هستند؛ موضوعی که نگرانی‌هایی را درباره پایداری و امنیت این بازگشت‌ها ایجاد کرده است.
این گزارش همچنین نشان می‌دهد که حدود ۲.۹ میلیون افغان در سال ۲۰۲۵ به افغانستان بازگشته‌اند که از این میان، ۱.۹ میلیون نفر پناهنده بوده‌اند. این رقم در مقایسه با سال قبل پنج برابر افزایش یافته است. به گفته این نهاد، افزایش بازگشت افغان‌ها عمدتاً در نتیجه سیاست‌های سخت‌گیرانه‌تر پاکستان و کشورهای همسایه بوده و بسیاری از بازگشت‌کنندگان گفته‌اند که عملاً گزینه‌ای جز ترک این کشورها نداشته‌اند.
در پی این روند، شمار پناهندگان افغان در جهان از ۵.۸ میلیون نفر در سال ۲۰۲۴ به ۳.۷ میلیون نفر در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
در همین حال، سوریه که بیش از یک دهه یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های آوارگی جهان را تجربه می‌کرد، در سال ۲۰۲۵ شاهد بازگشت حدود ۱.۳ میلیون نفر بوده است؛ رقمی که تقریباً سه برابر بیشتر از سال گذشته محسوب می‌شود. این بازگشت‌ها پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسمبر ۲۰۲۴ صورت گرفته و شمار پناهندگان سوری در جهان را از ۶ میلیون نفر به ۴.۹ میلیون نفر کاهش داده است.
با وجود این، کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان تأکید کرده است که بسیاری از شهروندان سوری بازگشته همچنان با ناامنی، ویرانی گسترده، مشکلات اقتصادی، کمبود خدمات عمومی و فرصت‌های شغلی محدود مواجه هستند.
این گزارش همچنین از تأثیر تحولات اخیر خاورمیانه بر روند آوارگی جهانی در سال ۲۰۲۶ خبر داده است. به گفته این نهاد، از زمان حملات مشترک امریکا و اسرائیل در پایان ماه فبروری، حدود ۳.۲ میلیون نفر در ایران به‌گونه موقت آواره شده‌اند. همچنین از آغاز جنگ در دوم مارچ، نزدیک به یک میلیون نفر در لبنان در نتیجه حملات اسرائیل و دستورهای تخلیه، خانه‌های خود را ترک کرده‌اند.
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان اعلام کرده است که قصد دارد تا سال ۲۰۳۵ شمار افرادی را که در وضعیت آوارگی طولانی‌مدت و وابسته به کمک‌های بشردوستانه قرار دارند، به نصف کاهش دهد. این هدف از طریق گسترش فرصت‌های آموزشی و شغلی، به‌ویژه در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط که میزبان بخش بزرگی از پناهندگان جهان هستند، دنبال خواهد شد.
بر اساس این گزارش، حدود ۷۰ درصد پناهندگان جهان پنج سال یا بیشتر را در تبعید سپری کرده‌اند و بخش بزرگی از آنان در کشورهایی مانند لبنان، اردن، ترکیه و ایران زندگی می‌کنند.
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان تأکید کرده است که پناهندگی و حمایت از پناهجویان اقدامی نجات‌بخش است، اما جامعه جهانی نمی‌تواند شرایطی را بپذیرد که در آن میلیون‌ها نفر برای سال‌ها یا حتی دهه‌ها بدون فرصت واقعی برای بازسازی زندگی خود در وضعیت نامشخص باقی بمانند.
