به گزارش آژانس خبری صدای پامیر، خبرگزاری جمهور در گزارشی اختصاصی آورده است که منابع محلی در ولایت‌های پروان، پنجشیر و بامیان در گفتگو با این خبرگزاری گفته‌اند که استفاده دانش‌آموزان از مواد مخدر و تابلیت‌های روان‌گردان در مکاتب، طی ماه‌های اخیر به‌گونه بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است.
به گفته منابع، شماری از دانش‌آموزان از تابلیت‌های نشه‌آور مانند «تابلیت K» و ترامادول استفاده می‌کنند و در برخی موارد، این مواد توسط افراد نزدیک به طالبان در میان نوجوانان توزیع می‌شود.
چندین منبع در بامیان نیز تأیید کرده‌اند که استفاده از چرس و داروهای روان‌گردان در میان دانش‌آموزان رو به افزایش است. آنان هشدار می‌دهند که ادامه این روند می‌تواند به «مرگ خاموش» نسل جوان افغانستان منجر شود.
یک منبع محلی در بامیان گفته است که شماری از جنگجویان طالب و بستگان آنان، هم‌زمان با داشتن وظیفه رسمی در حکومت طالبان، در مکاتب حضور دارند و در میان نوجوانان مواد مخدر و داروهای روان‌گردان توزیع می‌کنند.
در کنار این نگرانی‌ها، منابع آموزشی می‌گویند که پس از بازگشت طالبان به قدرت، نظام آموزش مدرن در افغانستان به‌صورت سیستماتیک تضعیف شده است. به گفته آنان، طالبان تمرکز گسترده‌ای بر مدرسه‌های دینی داشته و در بسیاری از مکتب‌ها، به‌جای مضامین اساسی مانند ریاضی، فزیک و کیمیا، موضوعات مذهبی، سیاسی و ایدیولوژیک تدریس می‌شود.
منابع افزوده‌اند که در شماری از مکاتب، فضای آموزشی به شدت افت کرده و علاقه دانش‌آموزان نسبت به درس و رقابت علمی کاهش یافته است. دست‌کم ۲۰ دانش‌آموز نخبه گفته‌اند که سطح رقابت آموزشی تقریباً از میان رفته و بسیاری از شاگردان آینده‌ای روشن برای ادامه تحصیل و اشتغال نمی‌بینند.
به گفته این دانش‌آموزان، کاهش اعتبار آزمون کانکور، نبود فرصت‌های شغلی برای فارغان دانشگاه‌ها، ضعف نظام آموزشی و استخدام آموزگاران فاقد تخصص از عوامل اصلی بی‌انگیزگی در میان نسل جوان است.
آنان همچنین می‌گویند که در گذشته، دانش‌آموزان با نمرات بسیار بلند نیز به‌سختی وارد رشته‌های تخصصی دانشگاه‌ها می‌شدند، اما اکنون معیارهای پذیرش به‌شدت کاهش یافته و این مسئله اعتبار رقابت علمی را زیر سؤال برده است.
هم‌زمان، مشکلات اقتصادی، فقر گسترده و محدودیت‌های طالبان در بخش آموزش نیز شمار زیادی از دانش‌آموزان و دانشجویان را از ادامه آموزش محروم ساخته است.
این در حالی است که براساس یک سروی بین‌المللی، طالبان در برابر ساخت هر یک مکتب، ۱۵ مدرسه دینی ایجاد کرده‌اند؛ اقدامی که با انتقادهای گسترده نسبت به تضعیف آموزش عصری روبه‌رو شده است.
با این حال، برخی منابع در ولایت لوگر می‌گویند که در بخش‌هایی از این ولایت، روند آموزش علوم عصری تقویت شده و آموزگاران توانمند از ولایت‌های دیگر نیز جذب مراکز آموزشی شده‌اند.
از سوی دیگر، بسته ماندن مکاتب دخترانه بالاتر از صنف ششم همچنان یکی از جنجالی‌ترین سیاست‌های طالبان در بخش آموزش به شمار می‌رود؛ هرچند باز بودن محدود برخی مکاتب دخترانه در خوست و پکتیا، بارها بحث «سیاست دوگانه» طالبان را مطرح کرده است.
