چرا ناتو در بحران تنگه هرمز وارد میدان نشد؟
مهدی حسینی
چند کشور اروپایی مهم و اعضای ناتو مانند: بریتانیا، فرانسه، اسپانیا و برخی دیگر از دولتهای اروپایی اعلام کردهاند که در طرح آمریکا برای محاصره یا عملیات نظامی در تنگه هرمز شرکت نمی کنند.
دولت بریتانیا گفته در محاصره تنگه شرکت نمی کند و نمی خواهد وارد جنگ شود.
اسپانیا اعلام کرده مسئله تنگه هرمز اساساً در حوزه مأموریت ناتو نیست. چند کشور اروپایی هم تأکید کردهاند که راه حل باید دیپلماتیک باشد، نه نظامی. همچنین در سطح کلی، خود ناتو هم گفته برای چنین عملیاتی نیاز به اجماع همه اعضا دارد و چنین اجماعی فعلاً وجود ندارد.
باید گفت، این به معنی حمایت از ایران نیست. اروپا و ناتو بیشتر سه دلیل دارد: اول، نمی خواهد وارد یک جنگ جدید در خاورمیانه شود. دوم، می ترسد بحران انرژی جهانی بدتر شود. سوم، این درگیری را جنگ آمریکا می بیند نه مأموریت دفاعی ناتو.
اما این به معنی شکاف کامل با آمریکا نیست؛ بیشتر عدم تمایل به ورود به جنگ مستقیم است.
کشور هایی مانند فرانسه، آلمان، ایتالیا و اسپانیا به خوبی می دانند که هر عملیات نظامی در نزدیکی ایران می تواند خیلی سریع از یک مأموریت محدود دریایی به یک درگیری بزرگ تبدیل شود. تجربه جنگ های خاورمیانه در دو دهه گذشته از عراق تا افغانستان به اروپا نشان داده که ورود به چنین بحران هایی اغلب خروج سادهای ندارد. به همین دلیل این کشورها معمولاً تلاش میکنند در بحرانهای جدید، فاصلهای محتاطانه حفظ کنند.
اگر کشورهای اروپایی مستقیماً در عملیات دریایی علیه ایران شرکت کنند، ممکن است خود نیز به هدف اقدامات متقابل تبدیل شوند. چه در حوزه امنیت دریایی، چه در حوزه اقتصادی یا حتی امنیتی. بسیاری از دولت های اروپایی ترجیح می دهند در نقش میانجی یا بازیگر دیپلماتیک باقی بمانند تا اینکه به طرف یک درگیری تبدیل شوند.
در حالی که دولت دونالد ترامپ اغلب از ابزار فشار شدید برای وادار کردن ایران به امتیازدهی استفاده میکند، بسیاری از دولت های اروپایی همچنان معتقدند که پرونده ایران باید بیشتر از مسیر مذاکره مدیریت شود. اروپا در گذشته نیز از توافق هسته ای برجام حمایت کرده بود و هنوز هم بخشی از نخبگان سیاسی این قاره معتقدند که دیپلماسی نسبت به تقابل نظامی کارآمدتر است.
در داخل ناتو نیز این دیدگاه وجود دارد که مأموریت اصلی این پیمان دفاع جمعی در برابر تهدید مستقیم به اعضا است. بسیاری از کشورهای اروپایی معتقدند بحران تنگه هرمز لزوماً یک تهدید مستقیم برای خاک اعضای ناتو نیست. به همین دلیل تمایل ندارند این سازمان را وارد یک درگیری جدید در خاورمیانه کنند.
لذا، خودداری بسیاری از کشور های اروپایی از مشارکت در عملیات نظامی در تنگه هرمز نشان می دهد که آنها این بحران را بیش از آنکه یک مأموریت امنیتی فوری بدانند، یک ریسک ژئوپولیتیکی پرهزینه میبینند. اروپا تلاش می کند میان حفظ روابط راهبردی با ایالات متحده آمریکا و جلوگیری از تشدید تنش با ایران تعادل ایجاد کند. به همین دلیل ترجیح میدهد به جای ورود به یک تقابل نظامی نامطمئن، بر کاهش تنش و مسیرهای دیپلماتیک تمرکز کند.
مهدی حسینی | تحلیلگر سیاسی آژانس خبری صدای پامیر
