فراتر از قدرت نظامی: چرا استقلال فناورانه و انسجام اجتماعی پشتوانه اصلی امنیت است؟
شهاب‌الدین فاضل
اقتدار ملی در معادلات پیچیده امنیتی امروز فراتر از انباشت نیرو و تجهیزات، در گرو استقلال تصمیم گیری و مدیریت بحران است تا با جلوگیری از محاسبات اشتباه بازیگران رقیب، هزینه تقابل را افزایش دهد. در این چارچوب، راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران با اتکا به فرامین فرماندهی کل قوا، رویکردی غیرانفعالی و مبتنی بر پاسخ قاطع اتخاذ کرده است که البته کارآمدی آن صرفاً به ابعاد نظامی محدود نمی‌شود.
برخورداری از فناوری‌های بومی و خودکفایی علمی، به عنوان سپری در برابر تحریم‌ها، وابستگی خارجی را کاهش داده و استقلال سیاسی را تضمین می‌کند، مشروط بر آنکه به زنجیره‌ای پایدار از نوآوری و پژوهش تبدیل شود. در کنار این بنیان‌های فناورانه، انسجام ساختاری نیروهای مسلح و پیوند عمیق آن با پشتوانه اجتماعی، از مؤلفه‌های کلیدی ثبات است که تقویت اعتماد عمومی و بهبود معیشت مردم را به عنوان پشتوانه اصلی اقتدار طلب می‌کند.
از منظر منطقه‌ای، دکترین دفاعی ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیک و وسعت دامنه‌های عملیاتی، معادلات غرب آسیا را تحت تأثیر قرار داده و با ایجاد بازدارندگی، پیامی روشن به مخاطبان ارسال می‌کند، هرچند که در کنار آن، نقش مکمل دیپلماسی در مهار تنش‌ها و جلوگیری از بحران‌های فراتر از مرزها اهمیت حیاتی دارد.
این بازدارندگی چند ساحتی زمانی به نقطه کمال می‌رسد که در توازن با پایداری اقتصادی و جنگ روانی دشمنان قرار گیرد، چرا که کشوری قوی است که هم‌زمان با ارتقای توان بازدارندگی نظامی، از فشارهای درونی مصون بماند.
در نهایت، نقطه ثقل این راهبرد جامع، ایجاد توازن میان بازدارندگی نظامی، پیشرفت فناورانه، انسجام ملی و هوشمندی دیپلماتیک است تا با صیانت حداکثری از منافع ملی، کشور را از مخمصه جنگ‌های غیرضروری دور نگه داشته و در روز مبادا، قدرتی بازدارنده و مقتدر برای دفاع به نمایش بگذارد.
بنابراین اقتدار پایدار یک کشور در گروِ تعادل هوشمندانه میان قدرت بازدارندگی نظامی، استقلال فناورانه و انسجام درونی است. راهبردی که ایران به خوبی اجرا کرده است. این راهبرد با ارتقای هزینه‌های تقابل و هم افزایی میدان و دیپلماسی، کشور را از مخمصه درگیری‌های پرهزینه مصون داشته و منافع ملی را در پیچیده ترین معادلات امنیتی تضمین می‌کند.
نویسنده: شهاب‌الدین فاضل، آژانس خبری صدای پامیر
